Pragmatizm

Günümüzdeki yaygın kullanımı itibariyle “pragmatik”, “pragmatist”,

“pragmatizm” kelimelerinin çağrışımları negatif anlamlar barındırıyor:

Makyavelizmin, kör maddiyatçılığın, vahşi kapitalizme özgü

fütursuzluğun arkasında duran felsefi kuram hep pragmatizm olarak

görülüyor. Üstelik bunun, Avrupa’da da Amerika’da da böyle olduğunu söylemek mümkün. Peki bir felsefi yaklaşım olarak pragmatizm gerçekten ne?

İlk baskısı 1907’de yapılan ve pragmatizm felsefesinin kurucularından

olan William James’in kendi tabiriyle, “en mühim çalışması”

olan Pragmatizm, filozofun Lowell Enstitüsü’nde ve Columbia

Üniversitesi’nde verdiği dersleri bir araya getiriyor. Pragmatizmin

kavramsal çerçevesini, “arabulucu” niteliğini, bir “doğruluk teorisi”

olarak anlamını, kimi felsefi problemlerde pragmatik yöntemin ne

kadar etkili olduğunu, rasyonalizm, ampirizm, idealizm karşısındaki

konumunu, dinle ilişkisini etraflı biçimde inceliyor.

Dünya tarihini oldukça etkilemiş ancak pek bilinmeyen veya yanlış ve

eksik anlaşılan (hatta savunucuları arasında dahi farklı yaklaşımlar

ortaya çıkmış) bir felsefi kuramı daha yakından incelemek isteyenler

için kurucusundan temel bir eser…

“Pragmatizmin doğruluğa ilişkin yegâne testi şudur: Doğru, bize

en iyi şekilde yol gösteren, yaşamın her bir parçasına en iyi şekilde

uygunluk gösteren ve hiçbir şeyi dışarıda tutmaksızın deneyimlerin

gereklerinin bir aradalığını mümkün kılandır.” W. James