Dinî Deneyimin Çeşitleri

Din, insanın başına dışarıdan takılan bir süs değildir; hayatın tam ortasında, gecenin en sıkıştığı anda başlar. William James bu klasikleşmiş eserinde dini bir dogma ya da kurum olarak değil, yaşayan bir insan gerçeği olarak ele alır. Augustinus’un bahçesinden Fudayl’ın duvarına, Teresa’nın manastırından Tolstoy’un bunalımına, Franciscus’un sevincinden Gazali’nin arayış bir manzarada; Hıristiyan mistikleri, sufileri, Budist keşişleri ve Hasidik bilgeleri aynı sofraya oturtur. Çünkü dinî deneyim bir mezhep meselesi değil, insan meselesidir. Sağlıklı zihnin neşesi ile hasta ruhun çığlığı, azizin fedakârlığı ile mistik’in suskunluğu — bütün bu çeşitler, görünür dünyanın ötesine uzanan aynı inatçı yönelişten doğar. Burada hüküm kökte değil meyvedir: bir yaşantının değeri, hangi zeminde yükseldiğiyle değil, insanı neye dönüştürdüğüyle ölçülür. İnançlı ya da inançsız, her okur bu sayfalarda kendi iç dünyasının bir parçasını tanıyacaktır.