Hazar Çevresinde Bin Yıl / Etno-Tarih Açısından Türk Halklarının ve Çevre Halklarının Şekillenişi

L. N. Gumilöv Eski Türkler isimli eserinde "kendi tarih ve kimliğini bilmeyen, bunun şuurunda olmayan hiçbir kültürün anlamı yoktur" diyerek esasen tarih şuuru olmayan kültürlerin de geleceğinin olmadığına işaret etmektedir. Üzülerek belirtmek gerekirse tarih boyunca insanlığın kaderinde çok önemil bir rol oynamalarına rağmen Türklerin tarih şuuruna yeterince sahip olmadıkları bir vakıadır. Mesela Göktürk İmparatorluğu'nun birinci hakanlık döneminde bu şuur yoktur ama elli yıllık esaret devrinden sonra kurulan ikinci hakanlık döneminde bu şuur belirgin olarak ortaya çıkmış ve Orhun Abidelerinde gelecek nesillere de tarihi şuura sahip olmaları konusunda öğütler verilmiştir. Bu öğüdü layıkıyla anlayamayan daha sonraki kuşakların yönetici kadrosu önce alfabesini, sonra yavaş yavaş kültür, dil ve töresini kaybederek öz benliğinden uzaklaşma safhasına girmiştir. Bu safha takriben 1200 yıllık bir dönemdir. Bu kitap M.S. Birinci 1000 yıl boyunca Hazar çevresinde yaşayan muhtelif halkların etnik şekillenişini anlatmaktadır ki, genel Türk tarihi açısından çok önemlidir.