Allah'ın Sanatındaki Harikalar -el-Hikme fî Mahlûkatillah

Gazzâlî'nin el-Hikme fî Mahlûkâtillâh adlı eseri, Gazzâlî külliyatından alışık olduğumuz fıkıh, kelâm veya mantık kitaplarından oldukça farklıdır. Eser, günümüzden bakıldığında bir doğa bilimleri kitabı kadar özgün bir duruş sergiler. Ancak Gazzâlî'nin asıl gayesi teknik bilgi aktarmak değil; kainatın her zerresinde ilahi nakışları okumak ve doğayı bir iman aynası gibi seyretmektir. Elinizdeki eser, dönemin bilimsel bilgilerini de kısmen içeren bir risâle olmakla birlikte, aslî amacı bilimsel bilgiler sunmak değildir. Mezkûr risâlenin aslî fonksiyonu, Kâdir-i Muhtar'ın ef'âline hikemî bakışı öğretmek ve avama bu noktada manevî rehberlik etmektir. Çünkü İmam Gazzâlî için âlem büyük insan, insan küçük âlemdir. Âleme hikmet gözlüğünden bakmayı öğrenenler, kendilerine de o gözle bakmaları gerektiğini mutlaka anlayacaklardır. Bu yolda mesafe kat edenler ise nihayetinde muhakkak şu hakikat durağına uğrayacaklardır: "Kendini bilen, Rabbini bilir."