Akıntıya Karşı

Türk modernleşme sürecinin özgün dinamikleri, Batı’daki gibi köklü bir aydınlanma hareketine zemin hazırlamadı. Bu durumun ardında iki temel etken yatıyor: Öncelikle, toplumsal dönüşümü tetikleyecek bağımsız bir modern sınıfın ortaya çıkamaması, geleneksel yapıların ağırlığını korumasına yol açtı. İkinci olarak, Osmanlı’nın çözülüşünden Cumhuriyet’e geçişin darbeyle ve yarı sömürge koşullarında gerçekleşmesi, sömürge karşıtı bir bilincin yeşermesini de engelledi. Bu nedenle Türkiye, benzer coğrafyalardaki ülkelerden farklı bir yol izledi; ne tam anlamıyla geleneksel kalabildi ne de radikal bir kopuşu başaracak toplumsal aktörleri yaratabildi. Tarihsel mirasın izlerini sürerken, bu paradoksun izleri günümüzde de hissediliyor.