1835 Tarihli Siverek Nüfus Defteri - I (Şehir ve Dağbaşı Nahiyeleri)

Tarih sayfalarında önemli bir yer tutan Tortum, geçmişten günümüze birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış bir yerleşim alanıdır. Eski dönemlerde Karaz kültür bölgesinde yer alan bu bölge, Bizans döneminde Theodosiopolis Theması'nın kuzeyinde bulunuyordu. Daha sonra sırasıyla Saltuklu, Selçuklu, Gürcüler, Timur, Karakoyunlu ve Akkoyunlular tarafından yönetilmiş, Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanlı hâkimiyetine geçmiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde tesis edilen Osmanlı hâkimiyeti, imparatorluğun sonuna kadar sürmüştür. Osmanlı-Rus savaşlarının bir sonucu olarak, 1828 yılından itibaren üç defa Rus işgaline uğrayan bölge, halkını geçici veya kalıcı göçlere sürüklemiş, ahalisi zor koşullar altında yeni hayatlar kurmak için mücadele etmiştir. Bu süreçte yaşanan acılar, ölüm, hastalık ve yokluklar, bölge halkının hafızasında derin izler bırakmıştır.